Door Erik Dries
Iemand vroeg of er in de Vriendenkring niet af en toe een artikeltje voor beginnende Quakers kon komen te staan. Geweldige vraag. Ik wil een aftrap doen. Mogelijk wordt dit de rubriek ervoor: ‘gewoon Quakers’. In dit stukje zal het gaan over een paar overgeleverde eigenaardigheden zoals geen rituelen en geen eed afleggen.
Maar eerst nog iets over ‘beginnende Quakers’. Want dat doet me zo denken aan de Regel van Benedictus voor kloosterlingen, waarin hij stelt iedereen een levenslange beginner is. Of zoals iemand lang geleden tegen mij zei ‘je bent nooit een Quaker, je bent er altijd een aan het worden’. En dat lijkt me een prima uitgangspunt.
Geen rituelen, geen eed afleggen.
Gewoon een stelletje eigenwijze figuren die lekker tegen de draad ingingen? Als iedereen zus doet, gaan wij zó doen. Is dat wat erachter zat? Is dat wat erachter zit? Nee natuurlijk.
Wat is een ritueel eigenlijk?
Daar zijn boeken over vol geschreven. Laten we het houden op symbolische handelingen, dus met symbolen en symbolische taal, die gebruikt worden bij de overgang van het ene naar het andere.
Denk aan heel groot en bekend: bij geboorte en dood en huwelijk. Maar ook bij een nieuwe baan, uit huis gaan, pensionering. De kerk kent er veel tijdens de diensten en gedurende het jaar.
Blijkbaar hadden Quakers daar moeite mee.
De kerk is niet meer zo groot en alles doordringend als toen. Ze ‘lopen leeg’ zoals dat heet. Maar mensen gaan op zoek naar iets anders. Ook naar andere rituelen. Rituelen zijn behoorlijk ‘in’ tegenwoordig.
Ik praat maar naar ik verstand heb. Ik denk dat rituelen je helpen om het moment goed te beleven. En dat Quakers menen dat elk moment heilig is. Dus dat het inzetten van een ritueel afleidt van dat idee. Net zoals álle plaatsen geschikt zijn om ‘gd’ te ontvangen, en dat daarom zo’n huis met een torentje (‘steeplehouses’), zo’n kerk, om dezelfde reden niet nodig is. Een beetje radicaal lijkt dat wel. Maar je kan ook zeggen dat het gewoon past bij een authentieke doorleefde spiritualiteit.
Hebben Quakers helemaal geen rituelen? Ehm, jawel, een beetje. En we hebben ook vaste plekken om bij elkaar te komen.
We hebben het ritueel van de stille bijeenkomst, het vormen van een kring, van het gaan staan aan het eind van de bijeenkomst en elkaar een hand geven. Nouja, dat moet je misschien zien als praktische oplossingen voor de communicatie; we hebben nu eenmaal die lichamen 😊. Het blijft mooi om ervan uit te gaan dat élk moment heilig is. In taal van deze tijd: dat elk moment met aandacht, mindful kan zijn. Niet alleen dat uurtje op zondag. Liever omgekeerd: óók dat uurtje op zondag. ‘Come hearts and minds prepared’.
En Quakers legden geen eed af. Heeft dat nog met deze tijd te maken? Tegenwoordig mag je toch op officiële gelegenheden kiezen voor een eed of belofte? Toch wijst die eigenaardigheid op iets moois.
Wijst op de innerlijke overtuiging van de diepe waarde van eerlijkheid, betrouwbaarheid. Geweldig beschreven in het boek ‘de Quakers’ van Marianne IJspeert, blz.74 en verder!
Tegelijk ook iets ingewikkelds hoor, altijd de waarheid spreken. Geen leugentjes om bestwil enzo. Volgens moderne psychologen liegt ieder mens elke dag minstens één of twee keer. En ‘speak truth to power’, het thema voor de komende Algemene Vergadering… ook moeilijk hoor.
Nouja… je bent nooit een Quaker, je bent er altijd een aan het worden 😊.
Volgende keer: geen dogma’s en geen hoeden afnemen (ach, waar is de tijd van de hoeden gebleven!)
